BAŞ DAŞLARINI QEYRƏT AĞACITƏK UCALDANLARIN HEKAYƏSİ – SONSUZLUĞUN FƏLSƏFƏSİ!

“Ömür bizə Vətən üçün verildi!..”

“Sonsuz intellektin təzahürləri” kitabından bir epizod.

Layihə rəhbəri: Atatürk Mərkəzinin rəhbəri, akademik Nizami Cəfərov

Kitabın məsləhətçisi: Hüquq elmləri doktoru, professor, ictimai-siyasi xadim, Əməkdar müəllim, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı İbrahim Quliyev.

Bəzən insan ömrünün uzunluğu ilə deyil, yaşadığı illərə sığdırdığı müqəddəs amallarla ölçülür. Elə ömürlər var ki, bir ömürdən daha böyükdür, elə insanlar var ki, dünyadan köçsələr də, əslində heç zaman ayrılmırlar. Onlar torpağa tapşırılan cəsədləri ilə deyil, Vətənin yaddaşına həkk olunan qəhrəmanlıqları ilə yaşayırlar. Onların məzar daşları yalnız adi bir qəbirüstü abidə sayılmır, həm də qeyrətin, sədaqətin, mərdliyin, Vətən sevgisinin simvoluna çevrilir. Hər biri sanki torpağın bağrından boy verən bir qeyrət ağacıdır. Kökü şəhid qanına, gövdəsi milli iradəyə, budaqları isə gələcək nəsillərin yaddaşına bağlı olan müqəddəs bir ağac...

“Ömür bizə Vətən üçün verildi!..”

Bu cümlənin içində bir insan ömrünün ən ali mənası, bir ananın duası, bir atanın qüruru, bir xalqın taleyi yaşayır. Bu sözlər ölümün deyil, əbədiyyətin ifadəsidir. Çünki Vətən uğrunda yaşanan ömür sona çatsa da, Vətən üçün verilən can heç zaman unudulmur. O can torpağa qarışaraq müqəddəsləşir, adı tarixə yazılaraq nəsillərin yaddaşında əbədi yaşayır.

Şəhidlik elə bir zirvədir ki, ora hər kəs yüksələ bilmir. Bu zirvəyə aparan yolun adı Vətən sevgisi, sədaqət, qeyrət və fədakarlıqdır. Şəhid olmaq yalnız ölümə doğru getmək deyil, yaşamaq haqqını Vətənin azadlığına qurban verməkdir. Şəhidlərimizin qəhrəmanlığına baxanda insan anlayır ki, Vətən sevgisi bəzən bir insanın bütün arzularından, şəxsi xoşbəxtliyindən, hətta həyatından belə üstün olur.

Azərbaycan torpağı neçə-neçə igidin ayaq izlərini, neçə-neçə qəhrəmanın qanını öz qoynunda qoruyur. Bu torpağın hər qarışında bir tarix, hər təpəsində bir xatirə, hər şəhid məzarında bir dastan yatır. Bizim azadlığımızın arxasında minlərlə adsız qəhrəmanın, adı dillərdən düşməyən igidin, son nəfəsində belə Vətəni düşünən oğulların fədakarlığı dayanır.

Onlar bir zamanlar bizim kimi küçələrdə gəzirdilər. Analarının səsini eşidirdilər, ailələrinin yanında sevinirdilər, gələcək üçün arzular qururdular. Kimi ata olmaq, kimi ev tikmək, kimi təhsilini davam etdirmək, kimi doğma yurduna qayıtmaq istəyirdi. Onların da yarımçıq qalan məktubları, deyilməmiş sözləri, gerçəkləşməyən xəyalları vardı. Lakin Vətənin çağırışı gələndə bütün şəxsi arzularını bir kənara qoyub müqəddəs borclarına sarıldılar.

Onların son dayanacağı bəzən bir döyüş mövqeyi, bəzən bir yüksəklik, bəzən də doğma torpağın azadlığı uğrunda mübarizə meydanı oldu. Ancaq onların heç biri öz taleyini məğlubiyyətlə tamamlamadı. Çünki Vətən üçün can verən insanın adı ölümə məğlub olmur. O, xalqının yaddaşında yenidən doğulur.

Bir ananın övladını son dəfə qucaqlaması ilə bir xalqın qəhrəmanını əbədi qucağına alması arasında necə böyük bir ağrı var! Şəhid analarının gözlərində həm ayrılığın yanğısı, həm də övladlarının Vətən tarixində qazandığı uca məqamın qüruru yaşayır. Onlar övladlarını böyütdülər, həyata hazırladılar, lakin Vətənə daha böyük bir övlad bəxş etdilər. Bu anaların qarşısında baş əymək hər birimizin mənəvi borcudur.

Şəhid məzarları önündə dayananda insanın dilinə söz gəlmir. Sükut danışır, külək danışır, üçrəngli bayraq danışır. Başdaşındakı gənc bir üzə baxırsan və düşünürsən: görəsən, bu igidin neçə arzusu vardı? Hansı mahnını sevirdi? Hansı kitabı oxuyurdu? Anasının hansı yeməyini daha çox istəyirdi? Hansı sabahı gözləyirdi? Sonra anlayırsan ki, onun sabahı bizim bu günümüzə çevrilib.

Məhz buna görə də şəhid məzarları yalnız hüzn məkanı deyil. Onlar milli yaddaşın müqəddəs ünvanları, qəhrəmanlıq məktəbləri, Vətən sevgisinin canlı dərslikləridir. Hər məzar daşı bir ömürdən xəbər verir, hər ad bir tarix danışır, hər şəkil bir xalqın mübarizə əzmini xatırladır.

Baş daşlarını qeyrət ağacıtək ucaldanların hekayəsi əslində Azərbaycan xalqının azadlıq hekayəsidir. Bu ağacların kökləri Vətən torpağının dərinliklərinə işləyib. Onların budaqları isə göylərə, sonsuzluğa uzanıb. Bu ağaclar payızda yarpaq tökmür, qışda qurumur, zaman keçdikcə solmur. Çünki onları yaşadan su deyil, xalqın sevgisi, şəhidlərin müqəddəs qanı və milli yaddaşdır.

2020-ci ildə başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixində qəhrəmanlığın yeni salnaməsini yaratdı. Azərbaycan əsgəri Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə torpaqlarımızın azadlığı uğrunda misilsiz mübarizə apardı. Hərbi əməliyyatlar zamanı göstərilən rəşadət, döyüş meydanında nümayiş etdirilən igidlik və xalqımızın sarsılmaz birliyi tarixi Zəfərin əldə olunmasında mühüm rol oynadı.

Noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi xalqımızın yaddaşına əbədi həkk olundu. Qarabağın tacı olan Şuşa yenidən doğma sahibinə qovuşdu. Bu Qələbə yalnız bir şəhərin azadlığı deyildi. Bu, illərlə ürəyimizdə daşıdığımız Qarabağ həsrətinin, şəhidlərimizin yarımçıq qalan arzularının və xalqımızın tarixi ədalət istəyinin təntənəsi idi.

Lakin Zəfərin hər səhifəsində bir şəhidin adı, bir ananın göz yaşı, bir qazinin yarası var. Bu həqiqəti unutmaq olmaz. Şuşaya gedən yolun hər addımında qəhrəmanlarımızın izləri, hər azad edilən torpaqda onların fədakarlığının nişanələri yaşayır.

Bəzən düşünürəm, şəhidlər bizimlə danışa bilsəydilər, bizdən nə istəyərdilər? Bəlkə də deyərdilər: Vətəni sevin, bir-birinizi qoruyun, dövlətinizə sahib çıxın, bayrağınızı uca tutun, analarınızı ağlatmayın, qazilərinizi unutmayın! Bizim yarımçıq qalan arzularımızı siz yaşadın. Bizim uğrunda can verdiyimiz torpaqlarda sülh, firavanlıq və inkişaf qurun.

Şəhidlərin bizə qoyduğu ən böyük miras yalnız azad torpaqlar deyil. Onların mirası milli məsuliyyət, vicdan, birlik və Vətənə sədaqətdir. Bu mirasa sahib çıxmaq üçün hər kəs öz sahəsində vicdanla çalışmalı, ölkəsinin inkişafına töhfə verməli, milli dəyərlərini qorumalıdır. Çünki Vətən yalnız döyüş meydanında deyil, gündəlik həyatımızda da qorunur.

Qazilərimizin həyat hekayələri də bu əbədiyyət fəlsəfəsinin ayrılmaz hissəsidir. Onlar döyüş meydanında sağlamlıqlarının bir hissəsini Vətənə qurban verdilər. Bəziləri ömürlük əlil arabasına bağlandı, bəziləri bədənlərində müharibənin ağır izlərini daşıdı. Ancaq onların heç biri Vətən sevgisini itirmədi. Onların baxışlarında hələ də döyüş meydanının qətiyyəti, qəlblərində isə Azərbaycan sevgisinin alovu yaşayır. Biz onların qəhrəmanlığını yalnız sözlə deyil, diqqətimizlə, qayğımızla və əməli dəstəyimizlə yaşatmalıyıq.

Bu gün şəhid xiyabanlarında ucalan başdaşlarına baxanda mən orada yalnız bir insanın ömrünün sonunu görmürəm. Mən orada bir xalqın yenilməzliyini, Azərbaycanın azadlıq tarixini, gələcək nəsillərə ünvanlanan müqəddəs bir çağırışı görürəm. Hər başdaşı bir məktəbdir. Hər məzar bir anddır. Hər şəhid adı bir əmanətdir.

Zaman keçəcək,bu günün uşaqları böyüyəcək, sabahın müəllimləri, həkimləri, mühəndisləri, əsgərləri və dövlət xadimləri olacaqlar. Onlar şəhidlərimizin həyat yolunu öyrənəcək, onların qəhrəmanlığından nümunə götürəcəklər. Bəlkə də illər sonra bir uşaq atasının əlindən tutaraq şəhid məzarının qarşısında dayanacaq və soruşacaq: “Ata, bu qəhrəman kimdir?”

Ata isə cavab verəcək: “O, sənin azad yaşamağın üçün öz həyatını Vətənə bağışlayan igiddir!”

Bax, sonsuzluq elə budur! Bir insanın adı başqa bir nəslin yaddaşında yaşamağa başlayırsa, deməli, o, ölməyib. Onun ömrü zamanın sərhədlərini aşıb. Onun qəhrəmanlığı bir xalqın mənəvi sərvətinə çevrilib.

Hürü Hacızadə olaraq, bu mövzunun mənəvi yükünü düşünərkən bir həqiqəti xüsusi vurğulamaq istəyirəm: şəhidlərimizin qarşısında borcumuz yalnız onları xatırlamaq deyil, onların canı bahasına qoruduqları Vətəni layiqincə yaşatmaqdır. Şəhidlər Xiyabanında yandırılan hər bir çıraq, məzarların üzərinə qoyulan hər bir qərənfil, anaların dilindən süzülən hər bir dua bizim yaddaşımızın və sədaqətimizin ifadəsidir.

Mən şəhid məzarlarını bir-birindən ayrılmış daşlar kimi deyil, Azərbaycanın qeyrət meşəsi kimi görürəm. Hər məzar bir ağacdır, hər ağac bir ömürdür, hər ömür isə Vətənə yazılmış müqəddəs bir dastandır. Bu ağacların kölgəsində gələcək nəsillər böyüyəcək, onların budaqlarından milli qürur, Vətən sevgisi və qəhrəmanlıq dərsləri alacaqlar.

Əziz şəhidlərimiz! Siz bu dünyadan getsəniz də, Azərbaycan adlı müqəddəs məkanın yaddaşından heç zaman silinməyəcəksiniz. Sizin adlarınız bayrağımızın dalğasında, himnimizin sədasında, azad torpaqlarımızın nəfəsində yaşayacaq. Siz ömrünüzü Vətən üçün verdiniz, bizə isə həmin Vətəni qorumaq, yaşatmaq və gələcək nəsillərə əmanət etmək məsuliyyəti qoydunuz.

Ömür sizə Vətən üçün verildi, əbədiyyət isə xalqın yaddaşında sizə qismət oldu!

Bu gün hər bir şəhid məzarı qarşısında baş əyərək deyirik: Sizin yolunuz bizim qürurumuz, sizin qanınız azadlığımız, sizin adınız Azərbaycanın əbədi tarixidir!

Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin! Qazilərimizə möhkəm cansağlığı versin! Şəhid ailələrini qorusun!

Ruhunuz qarşısında baş əyirik, Vətən fədailəri! Siz torpağın bağrında uyusanız da, Azərbaycanın səmasında ulduz kimi parlayırsınız.

Şəhidlər ölməz, Vətən bölünməz!

Hürü Hacızadə

 Yazıçı-publisist

 “Qızıl qələm” mükafatçısı

 Fərid Faiqoğlu

 AJB-nin üzvü

“Qızıl qələm” mükafatçısı