Ürəyi özündən böyük QADIN

Mehriban Əliyevanın xeyirxahlıq, mərhəmət və ictimai-siyasi şəxsiyyət obrazı üzərində düşüncələr...

Bəzi insanlar haqqında yazmaq üçün sadəcə faktları sadalamaq kifayət etmir. Çünki onların şəxsiyyətini yalnız tutduğu vəzifələr, gördüyü işlər, qazandığı uğurlar və keçdiyi həyat yolu ilə ölçmək mümkün deyil. Elə insanlar var ki, onların adı bir insanın taleyindən daha böyük məna daşıyır, gördüyü işlər isə şəxsi həyatının hüdudlarını aşaraq cəmiyyətin yaddaşında iz qoyur. Mehriban Əliyeva haqqında düşünərkən mənim nəzərimdə ilk canlanan ifadə məhz budur: ürəyi özündən böyük qadın.

Bu ifadə təsadüfdən yaranmayıb. Çünki insanın böyüklüyü yalnız onun hansı mövqedə dayanması ilə deyil, sahib olduğu mənəvi dünyanın genişliyi ilə müəyyən olunur. Mehriban xanımın ictimai obrazında da məhz bu mənəvi genişlik, insana münasibətdə həssaslıq, xeyirxahlıq və mərhəmət hissi diqqəti cəlb edir.

Onun şəxsiyyət kimi formalaşmasında hər iki ailənin – doğulub boya-başa çatdığı ailənin və sonradan daxil olduğu ailənin – xüsusi rolu olduğu düşüncəsindəyəm. İnsan dünyaya müəyyən mənəvi və intellektual potensialla gəlir. Lakin həmin potensialın hansı istiqamətdə inkişaf etməsi ailə tərbiyəsindən, mühitdən, həyat təcrübəsindən və insanın öz daxili iradəsindən asılıdır. Mehriban Əliyevanın həyat yoluna nəzər saldıqda bu iki böyük ailə mühitinin onun şəxsiyyətinin formalaşmasında mühüm rol oynadığını görmək mümkündür.

Doğulduğu ailənin ziyalı mühiti onun dünyagörüşünün, təhsil və mədəniyyətə münasibətinin formalaşmasına ciddi təsir göstərib. Elmə, ədəbiyyata, mədəniyyətə, milli dəyərlərə bağlılıq onun həyatında sonradan da özünü müxtəlif istiqamətlərdə göstərib. Bu baxımdan insanın mənəvi kökləri ilə sonrakı fəaliyyət arasında müəyyən bir bağlılığın olması təbiidir.

Lakin insanın həyatında elə ikinci bir mərhələ də var ki, burada o, artıq yalnız aldığı tərbiyə ilə deyil, qarşılaşdığı böyük məsuliyyətlərlə formalaşır. Mehriban Əliyevanın həyatında bu mərhələ Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin ailəsinə daxil olması ilə yeni məna qazandı. Ulu Öndərin ocağında keçən illər, onun dövlətçilik fəlsəfəsi, Azərbaycan sevgisi, xalq qarşısında məsuliyyət anlayışı və siyasi təcrübəsi, şübhəsiz ki, Mehriban Əliyevanın dünyagörüşünə təsirsiz ötüşə bilməzdi. 

Heydər Əliyev kimi böyük dövlət xadiminin ailə mühitində olmaq yalnız bir ailə münasibəti deyildi. Bu, eyni zamanda Azərbaycanın taleyi, dövlətçilik ənənələri, milli maraqlar və xalq qarşısında məsuliyyət kimi böyük anlayışlarla gündəlik təmas demək idi. Mehriban xanımın sonrakı ictimai fəaliyyətində bu anlayışların müxtəlif formalarda özünü göstərməsi də təsadüfi görünmür.

Ancaq məncə, burada vacib olan bir məqamı xüsusi qeyd etmək lazımdır: insanın kiminsə ailəsində olması onun avtomatik olaraq şəxsiyyətə çevrilməsi demək deyil. Şəxsiyyət özünü təsdiq etməlidir. Öz yolunu müəyyənləşdirməli, öz baxışını formalaşdırmalı, üzərinə düşən məsuliyyəti daşımağı bacarmalıdır. Mehriban Əliyevanın həyat yolunda da məhz bu özünütəsdiq prosesi diqqət çəkir.

O, bir ailənin övladı, başqa bir ailənin üzvü olmaqla kifayətlənməyərək, zaman keçdikcə Azərbaycan cəmiyyətində özünəməxsus ictimai obraz formalaşdırdı. Bu obrazın əsas cizgiləri isə xeyirxahlıq, mərhəmət, humanizm, mədəniyyətə bağlılıq, sosial məsuliyyət və dövlətçilik düşüncəsi ilə səciyyələnir.

Mehriban Əliyevanın fəaliyyətində xeyirxahlıq anlayışının xüsusi yeri var. Xeyirxahlıq haqqında danışmaq asandır, xeyirxah olmaq isə tamam başqa məsələdir. Çünki həqiqi xeyirxahlıq nümayiş üçün deyil, ehtiyac duyulan anda göstərilən dəstəkdir. Bəzən bir ailənin problemini həll etmək, xəstə bir uşağın müalicəsinə kömək göstərmək, kimsəsiz insanın həyatına ümid gətirmək, tarixi-mədəni irsin qorunmasına diqqət ayırmaq böyük maddi imkanlardan daha çox, böyük ürək tələb edir.

Məhz buna görə Mehriban xanımın ictimai fəaliyyətinin humanist tərəfi cəmiyyətin diqqətindən yayınmır. Onun adı xeyriyyəçilik və sosial layihələrlə yanaşı çəkilir. Burada əsas məsələ görülən işlərin sayından daha çox, həmin fəaliyyətin arxasında dayanan düşüncədir: insanın dərdinə biganə qalmamaq.

Mərhəmət də insanın daxili aləmini göstərən ən mühüm keyfiyyətlərdəndir. Mərhəmətli insan başqasının ağrısını öz ağrısı kimi hiss edə biləndir. O, yalnız öz rahatlığını düşünmür. Ətrafındakı insanların taleyinə münasibət göstərir. Bu baxımdan Mehriban Əliyevanın ictimai obrazında qadın mərhəməti ilə ictimai məsuliyyətin bir araya gəlməsi diqqətəlayiqdir.

Mən Mehriban Əliyevanın obrazını yalnız siyasi və ictimai fəaliyyət çərçivəsində görmürəm. O, eyni zamanda Azərbaycan qadınının müasir dünyadakı obrazını təmsil edən simalardan biridir. Bu obrazda ailəyə bağlılıqla ictimai məsuliyyət, milli dəyərlərlə müasirlik, zərifliklə iradə, mərhəmətlə prinsipiallıq bir-birini tamamlayır. 

Azərbaycan qadınının tarix boyu cəmiyyətimizdə xüsusi yeri olub. Ana olub, övlad böyüdüb, ailə qoruyub, milli dəyərləri nəsildən-nəslə ötürüb. Lakin müasir dövrdə qadının ictimai həyatdakı rolu daha da genişlənib. Mehriban Əliyevanın fəaliyyətini bu kontekstdə qiymətləndirərkən onun qadın şəxsiyyətinin müxtəlif tərəflərini bir araya gətirməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

O, həm ailə dəyərlərini qoruyan qadın, həm ictimai proseslərdə fəal iştirak edən şəxsiyyət, həm humanitar təşəbbüslərə önəm verən xadim, həm də Azərbaycanın mədəni irsinin təbliğinə diqqət göstərən bir ziyalı obrazı yaradır.

Mehriban xanımın ictimai-siyasi fəaliyyətinə münasibətdə başqa bir məqam da diqqət çəkir. O, dövlətçilik anlayışını şəxsi maraqlardan üstün tutan bir fəaliyyət xətti nümayiş etdirir. Azərbaycan dövlətinin inkişafı, ölkənin beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsi, sosial və humanitar layihələrin həyata keçirilməsi, milli-mədəni irsin qorunması kimi istiqamətlərdə fəaliyyəti onun ictimai mövqeyinin əsas komponentlərindəndir.

Onun Birinci vitse-prezident kimi fəaliyyəti də bu baxımdan yeni bir mərhələdir. Bu vəzifə yalnız yüksək dövlət statusu deyil, həm də böyük məsuliyyətdir. Dövlət idarəçiliyində məsuliyyət isə şəxsi nüfuzdan daha böyük anlayışdır. Burada qəbul edilən qərarların və həyata keçirilən layihələrin insanların həyatına təsiri nəzərə alınmalıdır.

Məncə, Mehriban Əliyevanın fərqləndirici cəhətlərindən biri də məhz insan amilini ön plana çıxarmasıdır. Dövlət siyasətinin rəqəmlərdən, statistik göstəricilərdən və inzibati qərarlardan ibarət olmadığını, onun mərkəzində insanın dayandığını vurğulayan fəaliyyətlər cəmiyyət üçün daha təsirli olur.

Bu gün Azərbaycan böyük dəyişikliklər və inkişaf prosesləri yaşayır. Ölkənin iqtisadi, sosial, mədəni və siyasi həyatında mühüm yeniliklər baş verir. Bu proseslərdə dövlət başçısı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətin mühüm rolu var. Mehriban xanımın ictimai fəaliyyəti də bu dövlət siyasətinin humanitar və sosial istiqamətlərində özünəməxsus yer tutur.

Mənim üçün Mehriban Əliyeva obrazının ən maraqlı tərəflərindən biri onun təmsil etdiyi iki dünyanın vəhdətidir. Bir tərəfdə ailə, ana, həyat yoldaşı və qadın kimi şəxsi dünya; digər tərəfdə isə dövlət və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət daşıyan ictimai-siyasi xadim obrazı dayanır. Bu iki dünyanı balanslaşdırmaq asan deyil. Bunun üçün böyük iradə, səbir və daxili intizam lazımdır.

Bütün bunların öhdəsindən bu günədək layiqincə gəlməsi də onun şəxsiyyətinin möhkəmliyindən xəbər verir. Çünki yüksək vəzifə insanın üzərinə əlavə məsuliyyət qoyur. İctimaiyyət qarşısında olan insanın hər addımı, hər sözü, hər fəaliyyəti diqqətlə izlənilir. Belə bir şəraitdə şəxsi və ictimai məsuliyyəti bir arada aparmaq ciddi mənəvi hazırlıq tələb edir.

Mehriban Əliyevanın fəaliyyətində mədəniyyət məsələsinin də xüsusi yeri var. Azərbaycan xalqının zəngin tarixi-mədəni irsinin qorunması, milli musiqinin, muğamın, incəsənətin və müxtəlif sənət nümunələrinin yaşadılması ölkənin mənəvi yaddaşının qorunması deməkdir. Mədəniyyətə qayğı yalnız keçmişə hörmət deyil, gələcək nəsillərə borcdur.

Bu baxımdan onun fəaliyyətinin bir başqa tərəfi də Azərbaycanın dünyaya tanıdılmasıdır. Azərbaycan haqqında danışarkən yalnız iqtisadi və siyasi uğurlardan deyil, onun qədim mədəniyyətindən, zəngin irsindən, tolerantlıq ənənələrindən və humanist dəyərlərindən bəhs etmək də vacibdir.

Mehriban Əliyevanın beynəlxalq fəaliyyətinin bu istiqaməti Azərbaycan haqqında müsbət təsəvvürlərin formalaşmasına xidmət edən mühüm amillərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər. 

Məncə, onun şəxsiyyətini səciyyələndirən əsas sözlərdən biri məsuliyyətdir. Çünki xeyirxahlıq da, mərhəmət də, ictimai fəaliyyət də məsuliyyət tələb edir. İnsanlara kömək etmək istəyən şəxs yalnız arzusu ilə deyil, əməli ilə bunu göstərməlidir.

Mehriban Əliyevanın həyat yoluna bütöv nəzər salanda bir qadının ailə tərbiyəsindən başlayaraq ictimai-siyasi fəaliyyətə qədər uzanan yolunu görürük. Bu yolun müxtəlif mərhələlərində ailənin, təhsilin, mühitin, həyat təcrübəsinin və dövlətçilik ənənələrinin təsiri görünür. Lakin bütün bunları bir şəxsiyyətin öz iradəsi və dünyagörüşü tamamlayır.

Mənim düşüncəmə görə, “Ürəyi özündən Böyük Qadın” ifadəsinin Mehriban Əliyeva üçün səslənməsinin səbəbi də budur. Çünki onun haqqında danışarkən yalnız bir insanın deyil, insanların dərdinə, cəmiyyətin ehtiyaclarına və ölkənin gələcəyinə münasibət göstərən bir ictimai şəxsiyyətin obrazı göz önünə gəlir.

Həyatda elə insanlar var ki, onların böyüklüyü tutduğu vəzifədən əvvəl ürəyində daşıdığı dəyərlərlə ölçülür. Mehriban Əliyevanın ictimai obrazında da mərhəmət, xeyirxahlıq, ailə dəyərlərinə bağlılıq, milli-mənəvi irsə münasibət və dövlətçilik düşüncəsi bir-birini tamamlayır.

Bu gün onun adı Azərbaycan cəmiyyətində müxtəlif fəaliyyət istiqamətləri ilə bağlı xatırlanır. Amma mənim üçün bütün bu fəaliyyətlərin arxasında dayanan ən mühüm məqam insana münasibətdir. Çünki dövlət və cəmiyyət üçün görülən hər bir işin son nəticədə insana xidmət etməsi həmin fəaliyyətə mənəvi dəyər qazandırır.

Mehriban Əliyevanın şəxsiyyətini yalnız bir titul və ya bir vəzifə ilə ifadə etmək mümkün deyil. O, müxtəlif həyat mərhələlərinin formalaşdırdığı mürəkkəb və çoxşaxəli bir şəxsiyyətdir. Onun həyatında doğulub boya-başa çatdığı ailənin mənəvi irsi ilə sonradan daxil olduğu böyük dövlətçilik məktəbinin təsiri bir-birini tamamlayıb.

Bir tərəfdə ziyalı ailəsinin verdiyi təhsil və mədəni dünyagörüşü, digər tərəfdə Heydər Əliyev ocağının formalaşdırdığı dövlətçilik və məsuliyyət məktəbi. Bu iki xəttin kəsişməsində öz ictimai simasını yaradan Mehriban xanım zaman keçdikcə Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında özünəməxsus yer tutan qadın şəxsiyyətlərindən birinə çevrilib.

Əlbəttə, hər bir insan kimi onun fəaliyyəti haqqında müxtəlif düşüncələr ola bilər. İctimai xadim olmaq onsuz da müxtəlif baxışların mövcudluğunu qaçılmaz edir. Lakin bir həqiqət var: insanın cəmiyyət qarşısında gördüyü işlər onun haqqında ən mühüm təsəvvürü formalaşdırır.

Mənim düşüncələrimdə isə Mehriban Əliyeva ilk növbədə mərhəməti, xeyirxahlığı, qadın zərifliyi və ictimai məsuliyyəti özündə birləşdirən şəxsiyyətdir. Onun həyat yoluna baxarkən bir daha anlayırsan ki, insanın böyüklüyü yalnız qazandığı mövqe ilə deyil, başqalarının həyatına bəxş etdiyi yaxşılıqla ölçülür.

Və bəlkə də elə buna görə onun haqqında yazarkən ən doğru ifadə yenə həmin ifadə olaraq qalır:

Ürəyi özündən böyük QADIN...

Çünki böyük ürək yalnız özünü düşünməz. Böyük ürək xalqı, Vətəni, ailəni, uşaqları, yaşlıları, ehtiyacı olan insanları, mədəniyyəti, tarixi və gələcəyi düşünər. Böyük ürək mərhəməti zəiflik deyil, insanın ən böyük gücü hesab edər...

P.S. Bəli, Mehriban Əliyeva XX-XXI əsrin tarixi qadın obrazıdır. O, missiyası və fəaliyyəti ilə adını tarixin qızıl səhifələrinə çoxdan yazdı. Bu, əziz, hörmətli Mehriban xanımın Tanrı tərəfindən taleyinə yazılan ali missiyadır...

Missiyanızla 100 yaşayın!

Hörmət və ehtiramla

Hürü Hacızadə

Yazıçı publisist

“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Səfərov

AJB-nin üzvü