12 NOYABR – AZƏRBAYCAN KONSTİTUSİYASI: MİLLİ AZADLIĞIMIZIN HÜQUQİ TƏMİNATI, DÖVLƏT MÜSTƏQİLLİYİMİZİN ƏBƏDİLİK RƏMZİ

Yaşar İbadov

Tibbi-biologiya elmləri doktoru, professor və “Alternativ Psixologiya” elminin yaradıcısı

Dövlətin gücü yalnız onun iqtisadi imkanları, hərbi qüdrəti və beynəlxalq nüfuzu ilə ölçülmür. Güclü dövlət, eyni zamanda, möhkəm qanunlara, ədalətli idarəçilik sisteminə, vətəndaş hüquqlarının qorunmasına və milli maraqlara əsaslanan hüquqi təmələ malik olmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası məhz bu prinsipləri özündə birləşdirən, müstəqil dövlətimizin siyasi və hüquqi həyatını müəyyənləşdirən ən ali sənəddir. Hər il noyabrın 12-də qeyd olunan Konstitusiya Günü xalqımızın dövlətçilik tarixində mühüm yer tutur.

Bu tarix Azərbaycan xalqının öz taleyini müstəqil müəyyən etmək iradəsinin, milli dövlətçilik düşüncəsinin və hüquqi cəmiyyət qurmaq istəyinin təzahürüdür. Konstitusiya hər bir vətəndaşın dövlət qarşısındakı mövqeyini, hüquqlarını, azadlıqlarını və vəzifələrini müəyyən etməklə yanaşı, ölkənin idarə olunmasının əsas qaydalarını da təsbit edir. Müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişafının hüquqi istiqamətlərini müəyyən edən bu sənəd xalqımızın tarixi seçimidir.

Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini bərpa etməsi ilə yeni siyasi və hüquqi mərhələnin əsası qoyuldu. Lakin müstəqilliyin ilk illəri ölkəmiz üçün olduqca çətin sınaqlarla müşayiət olunurdu. Siyasi hakimiyyət böhranı, iqtisadi tənəzzül, Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü, torpaqlarımızın işğalı və daxili qarşıdurmalar dövlətçiliyimizin mövcudluğunu təhlükə altına almışdı. Belə bir şəraitdə ölkənin güclü siyasi rəhbərliyə, sabit idarəçilik sisteminə və müstəqilliyin hüquqi təminatına ehtiyacı var idi.

Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin 1993-cü ildə yenidən siyasi hakimiyyətə qayıdışı dövlətimizin xilası və inkişafı baxımından tarixi əhəmiyyət daşıdı. Ulu Öndər qısa müddətdə ölkədə ictimai-siyasi sabitliyin yaradılması, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi və milli maraqların qorunması istiqamətində mühüm qərarlar qəbul etdi. Onun siyasi iradəsi və dövlətçilik təcrübəsi müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişafının möhkəm əsaslar üzərində qurulmasına imkan yaratdı.

Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Konstitusiya layihəsinin hazırlanması istiqamətində geniş iş aparıldı. Müxtəlif hüquqşünasların, mütəxəssislərin və dövlət nümayəndələrinin iştirakı ilə ərsəyə gələn sənəd müstəqil Azərbaycanın milli xüsusiyyətlərini, demokratik dəyərləri və beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərini özündə birləşdirdi.

Nəhayət, 1995-ci il noyabrın 12-də keçirilən ümumxalq referendumu ilə Azərbaycan Respublikasının ilk Konstitusiyası qəbul edildi. Bu hadisə müasir dövlətçilik tariximizin ən mühüm nailiyyətlərindən biri oldu. Xalqın iradəsi ilə təsdiqlənən ali qanun ölkəmizdə hüquqi dövlət quruculuğunun, demokratik idarəetmənin və insan hüquqlarının müdafiəsinin əsasını qoydu.

Konstitusiyanın əsas mahiyyəti insanın hüquq və azadlıqlarının qorunmasına, dövlət hakimiyyətinin qanun çərçivəsində həyata keçirilməsinə və cəmiyyətdə ədalət prinsipinin təmin olunmasına əsaslanır. Sənəddə hər bir şəxsin yaşamaq, azadlıq, təhsil, əmək, mülkiyyət, sosial təminat, fikir və söz azadlığı kimi fundamental hüquqları təsbit olunub. Bu hüquqların qorunması dövlətin əsas vəzifələrindən biridir.

Azərbaycan Konstitusiyası dövlət hakimiyyətinin qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətlərinə bölünməsi prinsipini də müəyyən edir. Hakimiyyət qollarının səlahiyyətlərinin hüquqi çərçivədə müəyyənləşdirilməsi dövlət idarəçiliyində tarazlığın qorunması və qanunçuluğun təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Ali qanunvericilik sənədimizdə Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyi, suverenliyi, ərazi bütövlüyü və milli təhlükəsizliyi ilə bağlı fundamental müddəalar da yer alır. Bu prinsiplər xalqımızın tarix boyu apardığı azadlıq mübarizəsinin və milli dövlətçilik ideallarının hüquqi ifadəsidir.

Ölkəmizin inkişafı ilə əlaqədar Konstitusiyanın müddəalarında müəyyən yeniliklərin edilməsi də zərurətə çevrilib. 2002, 2009 və 2016-cı illərdə keçirilən referendumlar nəticəsində əsas qanuna dəyişikliklər və əlavələr edilib. Bu proses dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, hüquqi münasibətlərin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması və demokratik institutların inkişafı baxımından əhəmiyyətli olub.

Bu gün Azərbaycan Respublikası Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni inkişaf mərhələsindədir. Ölkəmiz beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqelərini möhkəmləndirib, iqtisadi gücünü artırıb və regionun aparıcı dövlətlərindən birinə çevrilib. Dövlətimizin həyata keçirdiyi strateji siyasət milli maraqların qorunmasına, müstəqilliyin möhkəmləndirilməsinə və xalqın rifahının yüksəldilməsinə istiqamətlənib.

Azərbaycan xalqının tarixində xüsusi yeri olan 44 günlük Vətən müharibəsi isə dövlətçilik salnaməmizə qızıl hərflərlə yazıldı. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu 30 ilə yaxın işğal altında qalan torpaqlarımızı azad etdi. Bu Qələbə xalqımızın birliyini, ordumuzun döyüş qabiliyyətini və dövlətimizin siyasi iradəsini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

Şəhidlərimizin canı, qazilərimizin sağlamlığı və əsgərlərimizin misilsiz qəhrəmanlığı bahasına əldə edilən Zəfər müstəqillik tariximizin ən böyük qürur mənbələrindəndir. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin bütün ərazilərində dövlət suverenliyinin tam bərpası isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması istiqamətində tarixi mərhələ oldu.

Hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən quruculuq tədbirləri dövlətimizin gücünü və gələcəyə olan inamını nümayiş etdirir. Vaxtilə dağıdılmış yaşayış məntəqələri yenidən qurulur, müasir yollar, məktəblər, xəstəxanalar və digər infrastruktur obyektləri istifadəyə verilir. Doğma torpaqlarına qayıdan ailələrin öz yurdlarında təhlükəsiz və rahat yaşaması üçün geniş imkanlar yaradılır. Bu, müstəqil Azərbaycanın öz vətəndaşına verdiyi dəyərin və dövlət məsuliyyətinin mühüm ifadəsidir.

Konstitusiya Günü həm də cəmiyyətimizin hüquqi düşüncəsinin inkişaf etdirilməsi üçün əhəmiyyətli fürsətdir. Hər bir vətəndaş bilməlidir ki, hüquqların qorunması ilə yanaşı, qanunlara əməl etmək də vacib məsuliyyətdir. Dövlətin güclənməsi, ictimai sabitliyin qorunması və demokratik dəyərlərin inkişafı yalnız dövlət qurumlarının deyil, bütün vətəndaşların birgə səyi ilə mümkündür.

Xüsusilə gənc nəslin Konstitusiyanın mahiyyətini dərindən öyrənməsi, hüquqi biliklərə yiyələnməsi, milli-mənəvi dəyərlərə və dövlətçilik ənənələrinə hörmət ruhunda yetişməsi gələcəyimiz üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Vətənini sevən, hüquqlarını bilən, qanunlara hörmət edən vətəndaş dövlətin ən böyük sərvətidir.

12 noyabr tarixinin əhəmiyyəti həm də ondan ibarətdir ki, bu gün bizə müstəqilliyimizin hansı tarixi mübarizə və siyasi iradə nəticəsində əldə olunduğunu xatırladır. Konstitusiyamız xalqımızın azad yaşamaq hüququnun, milli suverenliyimizin və dövlət müstəqilliyimizin hüquqi təminatıdır. Onun prinsiplərinə hörmət etmək hər bir azərbaycanlının vətəndaşlıq borcudur.

Əziz həmvətənlər!

Sizi 12 noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Günü münasibətilə səmimi-qəlbdən təbrik edirik! Hər birinizə möhkəm cansağlığı, uzun ömür, ailə xoşbəxtliyi, ruzi-bərəkət və fəaliyyətinizdə uğurlar arzulayırıq.

Qoy Azərbaycanımızın müstəqilliyi daim möhkəm olsun, dövlət suverenliyimiz əbədi yaşasın, xalqımız birlik və həmrəylik şəraitində daha böyük nailiyyətlərə imza atsın. Üçrəngli bayrağımız hər zaman zirvələrdə dalğalansın, ölkəmizdə sülh, əmin-amanlıq və firavanlıq hökm sürsün!

12 noyabr – Konstitusiya Günümüz mübarək! Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi yaşasın! Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanımız daim inkişaf etsin! Yaşasın müstəqil Azərbaycan!